%3 Yükümlülüğü İçin Uygun Yatırım Araçları: GSYF, GSYO ve Kuluçka Merkezleri

Kısa cevap: Kanun, %3 tutarı için üç yol tanır: girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) payı satın almak, girişim sermayesi yatırım ortaklığına (GSYO) sermaye koymak ve 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren girişimcilere sermaye koymak. Profesyonel yönetim, çeşitlendirme imkânı ve düşük operasyonel yük nedeniyle birçok şirket için pratik seçenek genellikle GSYF'dir.

Öne çıkanlar

• Üç yasal yol vardır: GSYF payı alımı, GSYO'ya sermaye koyma ve kuluçka merkezlerindeki girişimcilere sermaye koyma.
• GSYF'de tutar profesyonel bir yönetici tarafından birden fazla girişime yayılabilir; doğrudan yatırımda inceleme ve takip yükü şirkette kalır.
• Üç yol da yüksek riskli, uzun vadeli ve düşük likiditelidir; yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir.
• GSYF payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır; fonlar SPK gözetimindedir ve bilgileri KAP'ta yayımlanır.
• Zorunlu yatırımın ayrıca KVK 10/1-g indirimine konu edilmesi tartışmalıdır; 2026'da bazı vergi daireleri bu şekilde yapılan indirimler için düzeltme istedi. Danışmanınızla ele alın.

%3 yükümlülüğü hangi araçlarla yerine getirilebilir?

Yükümlülük yalnızca kanunda sayılan üç yoldan biriyle yerine getirilebilir; genel bir finansal yatırım veya mevduat bu amacı karşılamaz. 7263 sayılı Kanun'la 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesine ve 4691 sayılı Kanun'a eklenen hükümlere göre, pasifte geçici hesaba alınan tutar şu yollarla kullanılır:

• 1. GSYF payı satın alma. Portföy yönetim şirketlerince kurulan ve ağırlıklı olarak girişim sermayesi yatırımlarından oluşan bir fonun katılma payları alınır.
• 2. GSYO'ya sermaye koyma. Tutar, bir girişim sermayesi yatırım ortaklığına sermaye olarak konulur.
• 3. Kuluçka merkezindeki girişimcilere sermaye koyma. Tutar, 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere doğrudan sermaye olarak konulur.

Süre, geçici hesabın oluştuğu yılın sonunda dolar. 2025 yılında yararlanılan teşvikler için son tarih 31 Aralık 2026, 2026 teşvikleri için 31 Aralık 2027'dir. Yükümlülüğün eşik, oran ve yaptırım gibi temel unsurlarını Ar-Ge %3 yatırım yükümlülüğü rehberimizde özetledik.

GSYF, GSYO ve kuluçka merkezi girişimcisi nasıl karşılaştırılır?

Üç yol aynı yasal amaca hizmet eder, ancak erişim, çeşitlendirme, yönetim yükü, risk ve likidite açısından belirgin biçimde ayrışır. Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar; her aracın koşulları kendi belgelerine göre değişir.

Kuluçka merkezi yolu, belirli bir girişimle stratejik bir ilişki kurmak isteyen ve inceleme kapasitesine sahip şirketler için anlamlı olabilir. Ancak tek bir erken aşama şirkete yoğunlaşmak riski artırır ve değerleme, ortaklık sözleşmesi ve takip işlerini şirketin kendi ekibine bırakır. GSYO yolu ise ortaklığın yapısına ve sermaye artırımı takvimine bağlıdır.

GSYF neden birçok şirket için pratik bir yol?

GSYF, yatırım kararlarını profesyonel bir yöneticiye bırakırken tutarı birden fazla girişime yayma imkânı ve düzenlenmiş bir yapı sunduğu için birçok şirkete pratik gelir. Öne çıkan nedenler şunlardır:

• Profesyonel yönetim: Girişimlerin incelenmesi, yatırım kararları ve portföyün takibi portföy yönetim şirketi tarafından yürütülür; Ar-Ge ekiplerinizin zamanı bu işe ayrılmaz.
• Yasal çerçeve: GSYF, ağırlıklı olarak girişim sermayesi yatırımlarından oluşan bir portföyü işletmek amacıyla kurulur; portföy sınırları SPK'nın III-52.4 sayılı Tebliği'nde belirlenmiştir.
• Belgeleme kolaylığı: Fonlar SPK gözetimindedir, portföy saklayıcısı bulunur ve fon bilgileri KAP'ta yayımlanır. Bu yapı, denetim dosyası için gereken belgelere erişimi kolaylaştırır.
• Vergi çerçevesi: 7524 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2025'ten itibaren tam mükellef kurumların GSYF katılma paylarından elde ettikleri kâr payları, fona iade gelirleri ve değerleme artışları KVK md. 5/1-a kapsamında istisnadır.

Şirketler için vergi katmanlarının tamamını, iki yıldan fazla elde tutulan katılma paylarında %0 stopaj dahil, şirketler için GSYF vergi avantajları yazımızda ele aldık. Vergi sonuçları şirkete göre değişir; asgari kurumlar vergisi etkisini mali müşavirinizle kontrol edin.

GSYF'nin nasıl işlediğini GSYF nedir yazımızda anlattık. Unutmayın: GSYF'ler uzun vadeli, düşük likiditeli yatırımlardır; katılma payları genellikle fon süresi boyunca serbestçe paraya çevrilemez.

Fon seçerken nelere dikkat edilmeli?

Yükümlülük amaçlı fon seçiminde üç şey belirleyicidir: yıl sonuna kadar pay alımının mümkün olması, fon stratejisinin şirketinizle uyumu ve belgelerin şeffaflığı. Eylül 2026 itibarıyla karar verecek şirketler için şu kontrol listesi yol gösterici olabilir:

• 1. Takvim uyumu: Pay alımı 31 Aralık 2026'dan önce tamamlanabiliyor mu? Taahhüt ve çağrı yapısı kullanan fonlarda, yükümlülük açısından hangi tutarın fiilen ödenmiş sayılacağını fon yöneticisi ve danışmanınızla netleştirin.
• 2. Strateji ve tema: Fonun odak alanı şirketinizin teknoloji vizyonuyla örtüşüyor mu? Ar-Ge yapan şirketler için yapay zekâ ve yazılım gibi alanlar stratejik yakınlık sağlayabilir.
• 3. Ekip ve süreç: Yatırım ekibinin deneyimi, yatırım komitesi yapısı ve inceleme süreci açık mı?
• 4. Süre ve çıkış: Fon süresi, iade koşulları ve çıkış planı likidite beklentinizle uyumlu mu?
• 5. Maliyetler: Yönetim ücreti, olası performans ücreti, saklama ve denetim giderleri fonun içtüzük ve ihraç belgesinde yer alır; bunları karşılaştırın.
• 6. Raporlama: Değerleme yöntemi, raporlama sıklığı ve KAP bildirimleri yeterli şeffaflığı sağlıyor mu?

Daha ayrıntılı bir soru seti için GSYF seçerken sorulması gereken 10 soru yazımıza, adım adım takvim için 31 Aralık 2026 yıl sonu takvimi yazımıza göz atabilirsiniz.

Zorunlu %3 yatırımı ayrıca 10/1-g indirimi sağlar mı?

Bu tartışmalı bir konudur ve Eylül 2026 itibarıyla ihtiyatlı cevap, bunu planınıza bir avantaj olarak dahil etmemektir. Mevzuatta açıkça engel bir hüküm bulunmadığını savunan uzman görüşleri var; ancak 2026 yılında bazı vergi dairelerinin, aynı GSYF yatırımını hem %3 yükümlülüğü hem 10/1-g indirimi için kullanan mükellefleri beyanname düzeltmeye yönlendirdiği kamuoyuna yansıdı.

KVK md. 10/1-g ve VUK md. 325/A kapsamında kurumlar, GSYF payı satın almak veya GSYO'ya sermaye koymak amacıyla ayırdıkları girişim sermayesi fonunu kurum kazancından indirebilir. Ayrılan fon beyan edilen kazancın %10'unu, toplam fon tutarı ise özkaynağın %20'sini aşamaz. Fon tutarının, ayrıldığı yılın sonuna kadar GSYF veya GSYO'ya yatırılması ve beyannamede ayrıca gösterilmesi gerekir.

İdarenin bu uygulamadaki yaklaşımı, iki düzenlemeyi ayrı amaçlara hizmet eden ayrı teşvikler olarak görme yönünde. Bu nedenle %3 yükümlülüğünü kendi başına planlamak, 10/1-g indirimini de kullanmak istiyorsanız bunun için ayrı bir yatırım tutarı öngörmek daha güvenli bir yoldur. Şirketinize özgü durumu mali müşavirinizle ele alın.

Letven Capital ile nasıl değerlendirebilirsiniz?

Letven Capital Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi A.Ş., SPK'dan faaliyet izinli bir girişim sermayesi portföy yönetim şirketidir; fonları KAP'ta listelenir. Yaklaşımımız, yenilikçi girişimleri yatırımcılarla buluşturmak ve sermayenin yanında stratejik rehberlik sağlamaktır. Fon belgelerini, süreci ve takvimi mali müşavirinizle birlikte inceleyebiliriz.

Odak alanlarımızın başında yapay zekâ ve teknoloji gelir; sürdürülebilirlik ve tarım teknolojileri de odak alanlarımız arasındadır. Teknoloji alanındaki yeni fonlarımız CODE, GENIUS, SOFA ve PREO GSYF'leri, %3 yükümlülüğünü teknoloji girişimlerine yönlendirmek isteyen şirketler için değerlendirilebilecek seçeneklerdir. Karar vermeden önce içtüzüğü ve ihraç belgesini incelemenizi, vergi sonuçlarını danışmanınızla teyit etmenizi öneririz. Letven uzmanıyla görüşün.

Sık Sorulan Sorular

%3 tutarı mevduatta veya başka bir fonda değerlendirilebilir mi?

Hayır. Kanun, tutarın kullanılacağı yolları sınırlı olarak saymıştır: GSYF payı satın alınması, GSYO'ya sermaye konulması ve 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye konulması. Bu yolların dışındaki bir yatırım yükümlülüğü karşılamaz; süre sonunda yararlanılan indirim veya istisnanın %20'sinin kapsam dışında kalması gündeme gelebilir.

GSYF payı almak için şirketin nitelikli yatırımcı olması gerekir mi?

Evet. GSYF katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır. 26 Ekim 2026 tarihli SPK kararıyla GSYF/GYF için eski tutarları koruyan istisna kaldırıldı. Finansal varlık ölçütü 50 milyon TL olarak güncellendi; talebe dayalı profesyonel müşteri yolu da bulunur. Bu tutar fona yatırılması gereken asgari tutar değildir. Uygunluk ve belgeler güncel mevzuata göre yatırım kuruluşuyla teyit edilmelidir. Tüzel kişilerde finansal büyüklük üzerinden profesyonel müşteri değerlendirmesinde aktif toplamının 2,5 milyar TL, yıllık net hasılatın 4,5 milyar TL ve özsermayenin 250 milyon TL sınırlarını aşmasına ilişkin üç ölçütten en az ikisi aranır. Mevzuattaki diğer profesyonel müşteri kategorileri ve talebe dayalı profesyonel müşteri yolu ayrıca değerlendirilir; şirket olmak tek başına yeterli değildir. %3 yükümlülüğü, nitelikli yatırımcı koşulundan muafiyet sağlamaz. Uygunluk yoksa kanunda sayılan diğer yatırım yolları ayrıca değerlendirilmelidir.

Kuluçka merkezindeki bir girişime doğrudan yatırım ne zaman mantıklı olabilir?

Belirli bir girişimle stratejik bir iş birliği hedefleyen ve değerleme, sözleşme ve takip süreçlerini yürütecek iç kapasiteye sahip şirketler için bu yol değerlendirilebilir. Ancak tek bir erken aşama şirkete yoğunlaşmak riski belirgin biçimde artırır. Yatırılan sermayenin tamamının kaybedilebileceğini hesaba katmak gerekir.

GSYF paylarını istediğimiz zaman satabilir miyiz?

Genellikle hayır. GSYF'ler uzun vadeli ve düşük likiditeli yatırımlardır; katılma paylarının fona iadesi veya satışı içtüzük ve ihraç belgesindeki koşullara bağlıdır. Paylar çoğunlukla fon süresi boyunca serbestçe paraya çevrilemez. Bu nedenle yatırılacak tutarı şirketin kısa vadeli nakit ihtiyacından ayrı planlayın ve fon süresini karar öncesinde mutlaka kontrol edin.

Zorunlu %3 yatırımı için ayrıca girişim sermayesi fonu indirimi kullanılabilir mi?

Bu tartışılan bir konudur. Mevzuatta açık bir engel bulunmadığı yönünde uzman görüşleri olsa da idari görüş netleşmiş değildir. KVK md. 10/1-g indiriminin kendi sınırları da vardır: beyan edilen kazancın %10'u ve özkaynağın %20'si. Konuyu kesin avantaj olarak değil, danışmanınızla değerlendirilecek bir seçenek olarak ele alın.

Kaynaklar ve mevzuat

• 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, md. 3
• 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, ek md. 3
• 7263 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 3 Şubat 2021)
• 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 31 Aralık 2025, 33124 sayılı 5. mükerrer)
• SPK III-52.4 sayılı Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği
• SPK'nın 26 Ekim 2026 tarihli i-SPK.37.10 (75/1899) sayılı İlke Kararı, 2026/74 sayılı Bülten ve güncel Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yatırım Kuruluşlarına İlişkin Rehber
• Kurumlar Vergisi Kanunu md. 5/1-a (7524 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme), md. 5/1-d, md. 10/1-g ve md. 15/3
• Vergi Usul Kanunu md. 325/A
• Gelir Vergisi Kanunu geçici 67. madde ve 11107 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (27 Mart 2026)
• Resmî kaynaklar: mevzuat.gov.tr, resmigazete.gov.tr, spk.gov.tr, kap.org.tr, gib.gov.tr

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Girişim sermayesi yatırımları yüksek risk içerir ve yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir. Vergi uygulamaları mükellefin durumuna göre değişebilir ve mevzuat değişikliklerine tabidir; karar vermeden önce mali müşavirinize ve Letven Capital uzmanlarına danışın. Nitelikli yatırımcı koşulları 26 Ekim 2026 tarihli SPK kararı doğrultusunda 31 Ekim 2026'da güncellenmiştir; diğer vergi açıklamalarının dayanakları kendi bölümlerinde belirtilmiştir.