Örnek Hesaplama: Ar-Ge İndirimi Olan Bir Şirketin %3 Yükümlülüğü

Kısa cevap: %3 yükümlülüğü, yıllık beyanname üzerinden yararlanılan Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnası tutarının %3'üdür. Tutar 5 milyon TL'nin altındaysa yükümlülük doğmaz; hesaplanan tutar yıllık 100 milyon TL ile sınırlıdır. Örneğin 2025'te 50 milyon TL Ar-Ge indirimi kullanan bir şirketin yükümlülüğü 1,5 milyon TL'dir ve en geç 31 Aralık 2026'ya kadar yatırılmalıdır.

Öne çıkanlar

• Formül: yükümlülük = yararlanılan indirim veya istisna tutarı × %3; sonuç en fazla 100 milyon TL olabilir.
• 4,9 milyon TL'de yükümlülük yoktur; 5 milyon TL'de 150 bin TL, 50 milyon TL'de 1,5 milyon TL'dir.
• 3,4 milyar TL gibi çok büyük tutarlarda %3 hesabı 102 milyon TL'ye ulaşır, ancak yükümlülük 100 milyon TL ile sınırlanır.
• Yatırım yapılmazsa yararlanılan tutarın %20'si kapsam dışında kalır; %25 oranla vergi etkisi, yararlanılan tutarın %5'ine denk gelir.

%3 yükümlülüğü nasıl hesaplanır?

Yükümlülük, yıllık beyanname üzerinden yararlanılan indirim veya istisna tutarının %3'ü alınarak hesaplanır ve yıllık 100 milyon TL ile sınırlıdır. Tutar 5 milyon TL'nin altındaysa hesaplamaya gerek kalmaz; yükümlülük doğmaz.

Eylül 2026 itibarıyla geçerli parametreler 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanır: eşik 5 milyon TL, oran %3, üst sınır 100 milyon TL. Yeni eşik ilk kez 30 Nisan 2026'ya kadar verilen 2025 yılı beyannamelerinde uygulandı. Eşiğin geçmişini ve nasıl okunacağını 5 milyon TL eşiği yazımızda ayrıntılı anlattık.

Hesaplamayı dört adımda yapabilirsiniz:

• 1. Tabanı belirleyin. Beyannamede yararlanılan 5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve tasarım indirimi ya da 4691 sayılı Kanun kapsamındaki teknokent kazanç istisnası tutarını alın.
• 2. Eşiği kontrol edin. Tutar 5 milyon TL ve üzerindeyse kapsamdasınız; altındaysa yükümlülük yoktur.
• 3. %3'ü hesaplayın. Taban tutarı 0,03 ile çarpın.
• 4. Üst sınırı uygulayın. Sonuç 100 milyon TL'yi aşıyorsa yükümlülük 100 milyon TL olarak kabul edilir.

Uygulamada genel kabul, tabanın yalnızca beyanname üzerinden yararlanılan indirim veya istisna tutarı olduğu yönündedir. Personel ücretlerine ilişkin gelir vergisi stopajı teşviki ve SGK işveren payı desteği gibi diğer destekler bu tabanın parçası sayılmaz.

Adım adım örnek: 50 milyon TL Ar-Ge indirimi kullanan şirket

Varsayımsal şirketimiz, Nisan 2026'da verdiği 2025 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde 50 milyon TL Ar-Ge indirimi kullanmıştır. Hesap şöyledir:

• Taban: 50 milyon TL Ar-Ge indirimi.
• Eşik kontrolü: 50 milyon TL, 5 milyon TL eşiğinin üzerindedir; şirket kapsamdadır.
• %3 hesabı: 50.000.000 × 0,03 = 1.500.000 TL.
• Üst sınır kontrolü: 1,5 milyon TL, 100 milyon TL sınırının altındadır; yükümlülük 1,5 milyon TL'dir.
• Kayıt: Tutar 2026'da pasifte geçici bir hesaba alınır. Ayrılan tutar gider değildir.
• Son tarih: Tutar en geç 31 Aralık 2026'ya kadar girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) payı alımına, girişim sermayesi yatırım ortaklığı (GSYO) sermayesine veya kuluçka merkezlerindeki girişimcilere yatırılmalıdır.

Yatırım yapıldığında alınan GSYF payları aktifte finansal varlık olarak izlenir. Geçici hesap için hangi Tekdüzen Hesap Planı hesabının kullanılacağı konusunda uygulamada farklı tercihler bulunduğundan, kayıt yöntemini mali müşavirinizle belirleyin.

Farklı tutarlarda yükümlülük ne kadar olur?

Yükümlülük, eşik aşıldığında yalnızca aşan kısma değil, yararlanılan tutarın tamamına uygulanır; üst sınır ise çok büyük tutarlarda devreye girer. Aşağıdaki varsayımsal senaryolar farkı gösteriyor:

A ile B arasındaki fark yalnızca 100 bin TL'dir, ama sonuç tamamen değişir: A'da yükümlülük yoktur, B'de 150 bin TL'lik yatırım gerekir. Eşiğe yakın şirketlerin tutarı mali müşavirleriyle dikkatle teyit etmesi bu yüzden önemlidir.

F senaryosunda %3 hesabı 102 milyon TL'ye ulaşır, ancak yükümlülük 100 milyon TL ile sınırlanır. Üst sınır, yaklaşık 3,33 milyar TL'yi aşan indirim veya istisna tutarlarında devreye girer.

Yatırım yapılmazsa maliyet ne olur?

Tutar süresinde yatırılmazsa yararlanılan indirim veya istisnanın %20'si kapsam dışında kalır; bu kısma ait vergi, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle tarh edilir. Genel kurumlar vergisi oranı %25 ile yaklaşık vergi etkisi şu formülle bulunur: yararlanılan tutar × %20 × %25.

Tablodaki ek vergi tutarlarına gecikme faizi ayrıca eklenir. Üst sınır yalnızca yatırım yükümlülüğünü sınırlar; %20'lik yaptırım ise yararlanılan tutarın tamamı üzerinden hesaplanır. Bu yüzden F senaryosunda fark belirgin biçimde açılır.

Karşılaştırmanın özü şudur: 50 milyon TL'lik örnekte 1,5 milyon TL'lik yatırımı yapmamanın maliyeti yaklaşık 2,5 milyon TL vergi ve gecikme faizidir; yatırım yapılırsa 1,5 milyon TL şirketin aktifinde varlık olarak kalır. Yaptırımın ayrıntılarını %3 yatırım yapılmazsa ne olur yazımızda ele aldık.

Tüm örnekler varsayımsaldır. Asgari kurumlar vergisi, geçmiş yıl zararları ve şirkete özgü koşullar sonucu değiştirebilir. Yıllık gelir vergisi beyannamesi veren gerçek kişi teknokent mükelleflerinde etki, gelir vergisi tarifesine göre farklılaşır. Ayrıca girişim sermayesi yatırımları yüksek riskli, uzun vadeli ve düşük likiditelidir; yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir.

Hesaplamada en sık hangi hatalar yapılır?

En sık hata, tabanın yanlış belirlenmesidir; bunu eşik ve yıl karışıklıkları izler. Hesabı kesinleştirmeden önce şu noktaları kontrol edin:

• Personel stopaj teşviki veya SGK işveren payı desteği gibi kalemleri tabana eklemek.
• Eşiği tutardan düşülen bir indirim gibi okuyup %3'ü yalnızca 5 milyon TL'yi aşan kısma uygulamak.
• Önceki dönemlerin eşik veya oranlarıyla hesap yapmak.
• 2025 teşviki için yatırım süresinin 31 Aralık 2026, 2026 teşviki için 31 Aralık 2027 olduğunu gözden kaçırmak.
• Aynı yıl hem Ar-Ge indirimi hem teknokent istisnası kullanan mükelleflerde tutarların nasıl ele alınacağını teyit etmeden hesaplamak.
• Zarar beyan eden veya indirimini sonraki yıla devreden mükelleflerde genel kural uygulamak; bu durumlar özel değerlendirme gerektirir ve GİB'in bu konuda özelgeleri bulunur.

Konunun tüm çerçevesi için Ar-Ge %3 yatırım yükümlülüğü rehberimize, tutarı nasıl değerlendirebileceğiniz için uygun yatırım araçları yazımıza bakabilirsiniz.

Letven Capital ile nasıl değerlendirebilirsiniz?

Letven Capital Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi A.Ş., SPK'dan faaliyet izinli bir girişim sermayesi portföy yönetim şirketidir; fonları KAP'ta listelenir. Hesapladığınız %3 tutarını Letven'in teknoloji alanındaki yeni fonları CODE, GENIUS, SOFA ve PREO GSYF'leri üzerinden yapay zekâ ve teknoloji girişimlerine yönlendirmeyi değerlendirebilirsiniz.

Kontrol formu üzerinden temel bilgilerinizi paylaşırsanız yaklaşık tutarınızı birlikte hesaplayabilir, ardından yıl sonu takviminizi ve fon belgelerini bir Letven uzmanıyla gözden geçirebilirsiniz. Yatırım kararından önce fon içtüzüğünü ve ihraç belgesini incelemenizi öneririz. Hesabın kesinleşmesi ve vergi sonuçları için mali müşavirinizin teyidi esastır. Yaklaşık yükümlülüğünüzü hesaplayın.

Sık Sorulan Sorular

%3 yükümlülüğü hangi tutar üzerinden hesaplanır?

Hesap, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden yararlanılan Ar-Ge/tasarım indirimi ya da teknokent kazanç istisnası tutarı üzerinden yapılır. Uygulamada personel ücretlerine ilişkin gelir vergisi stopajı teşviki ve SGK işveren payı desteği gibi diğer destekler bu tabana dahil edilmez. Tabanı mali müşavirinizle teyit edin.

Yararlanılan tutar tam 5 milyon TL ise yükümlülük doğar mı?

Evet. Yükümlülük, yararlanılan indirim veya istisna tutarı 5 milyon TL ve üzerinde olan mükellefler için doğar; tam 5 milyon TL'lik bir tutarda yükümlülük 150 bin TL'dir. 4,9 milyon TL gibi eşiğin altında kalan tutarlarda ise yükümlülük doğmaz. Eşiğe yakın tutarları mali müşavirinizle ayrıca teyit edin.

5 milyon TL eşiği aşılırsa %3 yalnızca aşan kısma mı uygulanır?

Hayır. Eşik, hesaplamada tutardan düşülen bir indirim değildir; aşıldığında %3 oranı yararlanılan tutarın tamamına uygulanır. Örneğin 20 milyon TL indirimde yükümlülük, 15 milyon TL'lik aşan kısım üzerinden değil, 20 milyon TL'nin tamamı üzerinden hesaplanır ve 600 bin TL'dir. Aşan kısım üzerinden yapılan hesap, yükümlülüğü eksik gösterir.

100 milyon TL üst sınır yaptırım hesabını da etkiler mi?

Hayır. Üst sınır yalnızca yatırım yükümlülüğünü sınırlar; yatırım yapılmazsa kapsam dışında kalan %20, yararlanılan tutarın tamamı üzerinden hesaplanır. Örneğin 3,4 milyar TL indirimde yükümlülük 100 milyon TL'dir, ancak yatırım yapılmazsa 680 milyon TL indirim kapsam dışında kalır. %25 oranla bu, yaklaşık 170 milyon TL ek vergi ve gecikme faizi anlamına gelir.

Hesapladığım tutarı ne zamana kadar yatırmam gerekir?

2025 yılında yararlanılan indirim veya istisna için tutar, 2026'da pasifte geçici hesaba alınır ve en geç 31 Aralık 2026'ya kadar yatırılmalıdır. 2026 yılı teşvikleri için süre, Nisan 2027 beyannamesinin ardından 31 Aralık 2027'de dolar. Yıl sonuna sıkışmamak için planlamayı erken başlatın.

Kaynaklar ve mevzuat

• 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, md. 3
• 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, ek md. 3
• 7263 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 3 Şubat 2021)
• 7953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 16 Aralık 2023)
• 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 31 Aralık 2025, 33124 sayılı 5. mükerrer)
• Kurumlar Vergisi Kanunu (genel kurumlar vergisi oranı %25)
• Resmî kaynaklar: mevzuat.gov.tr, resmigazete.gov.tr, gib.gov.tr

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Girişim sermayesi yatırımları yüksek risk içerir ve yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir. Vergi uygulamaları mükellefin durumuna göre değişebilir ve mevzuat değişikliklerine tabidir; karar vermeden önce mali müşavirinize ve Letven Capital uzmanlarına danışın. Bilgiler Eylül 2026 itibarıyla günceldir.