%3 Yatırım Yükümlülüğü Kimleri Kapsıyor? Kapsam Kontrol Listesi

Kısa cevap: %3 yatırım yükümlülüğü, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge/tasarım indiriminden ya da 4691 sayılı Kanun kapsamında teknokent kazanç istisnasından 5 milyon TL ve üzerinde yararlanan mükellefleri kapsar. Sektör, şirket büyüklüğü veya merkez belgesi tek başına belirleyici değildir; belirleyici olan, beyannamede fiilen yararlanılan teşvik tutarıdır.

Öne çıkanlar

• Kapsamı üç soru belirler: Hangi teşvik kullanıldı, beyanname üzerinden ne kadar yararlanıldı ve hangi yılın beyannamesi söz konusu?
• Şirketler kadar gerçek kişi mükellefler de kapsama girebilir.
• Personel stopaj teşviki ve SGK işveren payı desteği gibi destekler, uygulamadaki genel kabule göre hesaplama tabanına dahil edilmez.
• Mali müşavirler, müşteri portföyünü beyanname verileri üzerinden birkaç adımda tarayarak yükümlü müşterileri yıl sonundan önce tespit edebilir.
• Zarar ve devreden indirim gibi durumlar genel bir kurala bağlanamaz; özel değerlendirme gerektirir.

%3 yatırım yükümlülüğü kimleri kapsar?

%3 yatırım yükümlülüğü, Ar-Ge vergi teşviklerinden yıllık beyanname üzerinden 5 milyon TL ve üzerinde yararlanan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerini kapsar. Eşiğin altında kalan mükellefler yükümlülükten muaftır.

Kapsamı iki teşvik belirler:

• 5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve tasarım indirimi; Ar-Ge ve tasarım merkezleri bu grupta yer alır.
• 4691 sayılı Kanun kapsamındaki teknokent kazanç istisnası; teknokentlerdeki yazılım ve Ar-Ge şirketleri ile gerçek kişi girişimciler bu gruptadır.

Eylül 2026 itibarıyla geçerli 5 milyon TL eşiği, 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirildi ve ilk kez 2025 yılı beyannamelerinde uygulandı. Oran %3, yıllık üst sınır 100 milyon TL'dir. Yükümlülüğün tüm çerçevesi için Ar-Ge %3 yatırım yükümlülüğü rehberimize bakabilirsiniz.

Kapsamı yanlış okumaya yol açan üç varsayım sık görülür: "Ar-Ge merkezi belgemiz varsa otomatik olarak yükümlüyüz", "Kârımız yüksekse yükümlüyüz" ve "Ar-Ge harcamamız 5 milyon TL'yi geçtiyse yükümlüyüz." Üçü de tek başına belirleyici değildir; bakılması gereken ölçü, beyanname üzerinden fiilen yararlanılan indirim veya istisna tutarıdır.

Kapsamda olup olmadığınızı nasıl kontrol edersiniz?

Kapsam kontrolü, beş evet/hayır sorusuyla kısa sürede yapılabilir. Soruları sırayla yanıtlayın; "kapsam dışı" sonucuna ulaştığınız adımda durabilirsiniz.

• 1. Teşvik türü: Beyannamede 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge/tasarım indirimi veya 4691 sayılı Kanun kapsamında teknokent kazanç istisnası kullanıldı mı? Hayır ise bu yükümlülük açısından kapsam dışısınız. Evet ise 2. soruya geçin.
• 2. Dönem: İncelediğiniz beyanname 2025 yılına mı ait? Evet ise 5 milyon TL eşiği geçerlidir ve son tarih 31 Aralık 2026'dır. 2026 yılı beyannamesinde de Eylül 2026 itibarıyla geçerli eşik 5 milyon TL'dir ve son tarih 31 Aralık 2027 olur; daha önceki yıllarda o dönemin eşiği uygulanır.
• 3. Tutar ve eşik: Beyanname üzerinden fiilen yararlanılan tutar 5 milyon TL ve üzerinde mi? Hayır ise muafsınız; hesabı dosyada belgeleyin. Evet ise 4. soruya geçin.
• 4. Özel durum: Zarar beyanı, sonraki yıla devreden indirim veya iki teşvikin birlikte kullanımı gibi bir durum var mı? Evet ise genel kural yerine mali müşavirinizle özel değerlendirme yapın; GİB'in bu konuda özelgeleri bulunur.
• 5. Uygulama: %3 tutarı hesaplandı, pasifte geçici hesaba alındı ve yatırım planı yapıldı mı? Hayır ise yıl sonu sürecini hemen başlatın.

Eşiğin nasıl okunacağı (örneğin tam 5 milyon TL'nin kapsamda olması ve %3'ün tutarın tamamına uygulanması) 5 milyon TL eşiği yazımızda ayrıntılı olarak anlatılıyor. Ön değerlendirmeyi Ar-Ge yükümlülüğü sayfamızdaki kontrol adımlarıyla da yapabilirsiniz.

Hangi destekler %3 hesabıyla sık karıştırılır?

%3 yükümlülüğünün tabanına yalnızca yıllık beyanname üzerinden yararlanılan Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnası girer; diğer destekler uygulamada bu tabanın parçası olarak görülmez. Aşağıdaki tablo sık karıştırılan kalemleri özetliyor:

Tablodaki "genel kabul" ifadesi, her şirket için aynı sonucun doğacağı anlamına gelmez; müşterinize veya şirketinize özgü kalemleri mali müşavirinizle teyit edin.

Sık karıştırılan bir başka konu, Kurumlar Vergisi Kanunu md. 10/1-g kapsamındaki girişim sermayesi fonu indirimidir. Bu, ayrı ve isteğe bağlı bir düzenlemedir; %3 yükümlülüğünün tabanıyla ilgisi yoktur. Zorunlu %3 yatırımının aynı zamanda bu indirim kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ise tartışmalıdır; 2026'da bazı vergi dairelerinin aynı yatırımı iki uygulamada birden kullanan mükellefleri beyanname düzeltmeye yönlendirdiği kamuoyuna yansıdığından ihtiyatlı davranmak ve konuyu danışmanınızla ele almak gerekir. Ayrıntılar uygun yatırım araçları yazımızda yer alıyor.

Mali müşavirler müşteri portföyünü nasıl tarayabilir?

Mali müşavirler, müşteri portföyünü son beyanname verileri üzerinden teşvik türü ve tutarına göre filtreleyerek %3 yükümlülüğü olan müşterileri kısa sürede belirleyebilir. "Müşterilerinizin %3 yükümlülüğünü kontrol ettiniz mi?" sorusuna sistematik bir cevap için şu yöntemi izleyebilirsiniz:

• 1. Teşvik kullanan müşterileri listeleyin. 2025 yılı beyannamelerinde Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnası kullanan tüm mükellefleri, gerçek kişiler dahil, tek bir listede toplayın.
• 2. Tutara göre sıralayın. Yararlanılan tutarı 5 milyon TL ve üzerinde olanları "yükümlü" olarak işaretleyin. Eşiğin hemen altında kalanları ayrıca not edin; bu müşteriler 2026 yılı beyannamesinde kapsama girebilir.
• 3. Özel durumları ayırın. Zarar beyan eden, indirimi devreden veya iki teşviki birlikte kullanan müşterileri ayrı bir incelemeye alın.
• 4. Tutarı hesaplayın ve müşteriye yazılı bildirin. %3 tutarını, son tarihi ve yatırım yollarını içeren kısa bir bilgilendirme gönderin; örnek hesaplama rehberimiz bu adımı kolaylaştırır.
• 5. Kayıt ve karar sürecini izleyin. Geçici hesap kaydının yapıldığını, yatırım kararının alındığını ve ödemenin tamamlandığını kontrol edin; muhasebe tarafı için kayıt süreci rehberimize bakabilirsiniz.
• 6. Belgeleri dosyalayın. Vergi Denetim Kurulu bu yükümlülüğü denetimde risk başlığı olarak ele aldığı için hesaplama, karar ve yatırım belgelerini aynı dosyada saklayın.

Bu tarama yalnızca uyum riskini azaltmaz, müşteriyle yapılacak yıl sonu görüşmesinin zeminini de hazırlar. Yatırım yapılmazsa yararlanılan tutarın %20'si kapsam dışında kalır; %25 kurumlar vergisi oranında bu, gecikme faizi hariç yararlanılan tutarın yaklaşık %5'i kadar ek vergi demektir ve %3'lük yatırım tutarını aşar. Hesabın ayrıntısı yatırım yapılmazsa ne olur yazımızda.

Kapsamdaysanız sonraki adımlar nelerdir?

Kapsamdaysanız sonraki adımlar, tutarı kesinleştirmek, yıl sonu takvimini kurmak ve yatırım aracını seçmektir. 2025 yılı teşvikleri için bu adımların tamamı 31 Aralık 2026'ya kadar bitmelidir.

• Tutarı kesinleştirin: Yararlanılan tutarın %3'ünü hesaplayın ve 100 milyon TL üst sınırını kontrol edin.
• Takvimi kurun: Yönetim kurulu kararı, fon seçimi, nitelikli yatırımcı süreci ve ödeme için geriye doğru plan yapın; 31 Aralık 2026 yol haritamız bu konuda yardımcı olur.
• Aracı seçin: GSYF payı, GSYO sermayesi veya kuluçka merkezindeki girişimcilere sermaye seçeneklerini karşılaştırın.

Hangi aracı seçerseniz seçin, girişim sermayesi yüksek riskli, uzun vadeli ve düşük likiditeli bir yatırımdır; yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir. Kararı, şirketin nakit durumu ve risk iştahıyla birlikte değerlendirin.

Letven Capital ile müşteri portföyünüzü nasıl değerlendirebilirsiniz?

Mali müşavirseniz, yükümlü müşterilerinizin listesini çıkardıktan sonra Letven ekibiyle her müşteri için uygun seçenekleri ve takvimi birlikte değerlendirebilirsiniz. Şirket finans ekibindeyseniz, mali müşavirinizin teyit ettiği tutar üzerinden süreci doğrudan başlatabilirsiniz. Görüşme öncesinde yararlanılan tutarı ve ilgili beyanname bilgisini hazırlamak süreci hızlandırır.

Letven Capital Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi A.Ş., SPK'dan faaliyet izinli bir girişim sermayesi portföy yönetim şirketidir ve fonları KAP'ta listelenir. Yapay zekâ ve teknoloji alanındaki CODE, GENIUS, SOFA ve PREO GSYF'leri incelenebilecek seçenekler arasındadır; her fonun riskleri içtüzük ve ihraç belgesinde yer alır. Müşterinizin yükümlülüğünü birlikte değerlendirelim.

Sık Sorulan Sorular

Ar-Ge merkezi belgesi olan her şirket %3 yükümlülüğüne tabi mi?

Hayır. Yükümlülüğü doğuran belge değil, beyanname üzerinden yararlanılan teşvik tutarıdır. Ar-Ge merkezi belgesi olan bir şirket, ilgili yılda Ar-Ge/tasarım indiriminden 5 milyon TL'nin altında yararlandıysa yükümlü değildir. Buna karşılık merkez statüsü olmadan da 5746 sayılı Kanun kapsamında indirimden eşiğin üzerinde yararlanan bir mükellef kapsama girebilir.

Eşiğin altında kalan müşteriler için ne yapılmalı?

Eşiğin altında kalan mükellefler için %3 yükümlülüğü doğmaz. Yine de yararlanılan tutarın nasıl hesaplandığını dosyada belgelemek ve bu müşterileri bir sonraki beyanname döneminde yeniden kontrol etmek yerinde olur. Özellikle Ar-Ge faaliyeti büyüyen ve tutarı eşiğe yaklaşan müşteriler, 2026 yılı beyannamesinde kapsama girebilir.

Hem Ar-Ge indirimi hem teknokent istisnası kullanan şirket nasıl değerlendirilir?

Yükümlülük, 5746 sayılı Kanun'da ve 4691 sayılı Kanun'da ayrı hükümlerle düzenlenmiştir. İki teşviki birlikte kullanan bir mükellefte eşiğin ve tabanın nasıl belirleneceği, beyannamedeki tutarlara ve mükellefin durumuna göre özel değerlendirme gerektirebilir. Genel bir sonuca varmadan önce durumu mali müşavirinizle ve gerekirse GİB özelgelerini inceleyerek değerlendirin.

Zarar beyan eden şirket %3 kapsamında mı?

Bu soruya genel bir cevap vermek doğru olmaz. Zarar beyan eden veya indirimini sonraki yıla devreden mükelleflerin durumu özel değerlendirme gerektirir ve GİB'in bu konuda özelgeleri bulunur. Sonuç, beyanname üzerinden fiilen yararlanılan tutara ve mükellefin koşullarına göre değişebileceğinden, bu müşterileri kontrol listesinde ayrı bir incelemeye almanız önerilir.

Mali müşavir müşterisi adına yatırım kararı verebilir mi?

Yatırım kararı şirketin yetkili organlarına aittir. Mali müşavirin rolü; yükümlülüğü tespit etmek, tutarı hesaplamak, müşteriyi süre ve yaptırım konusunda yazılı olarak bilgilendirmek ve geçici hesap ile yatırım kayıtlarının doğru yapılmasını sağlamaktır. Yatırım aracını ise şirket, portföy yönetim şirketinin sunduğu fon belgelerini inceleyerek seçer.

Kaynaklar ve mevzuat

• 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, md. 3
• 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, ek md. 3
• 7263 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 3 Şubat 2021)
• 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 31 Aralık 2025, 33124 sayılı 5. mükerrer)
• 7953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 16 Aralık 2023)
• Kurumlar Vergisi Kanunu md. 10/1-g ve Vergi Usul Kanunu md. 325/A
• GİB özelgeleri (zarar ve devreden indirim durumları): gib.gov.tr
• Resmî kaynaklar: mevzuat.gov.tr, resmigazete.gov.tr

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Girişim sermayesi yatırımları yüksek risk içerir ve yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir. Vergi uygulamaları mükellefin durumuna göre değişebilir ve mevzuat değişikliklerine tabidir; karar vermeden önce mali müşavirinize ve Letven Capital uzmanlarına danışın. Bilgiler Eylül 2026 itibarıyla günceldir.