Ar-Ge %3 Yatırım Yükümlülüğü Nedir? 2026 Rehberi

Kısa cevap: Ar-Ge %3 yatırım yükümlülüğü, Ar-Ge veya tasarım indiriminden (5746 sayılı Kanun) ya da teknokent kazanç istisnasından (4691 sayılı Kanun) yıllık beyanname üzerinden 5 milyon TL ve üzerinde yararlanan mükelleflerin, bu tutarın %3'ünü kanunda sayılan girişim sermayesi araçlarına yatırma zorunluluğudur. Yıllık üst sınır 100 milyon TL'dir; 2025 yılı teşvikleri için son tarih 31 Aralık 2026'dır.

Öne çıkanlar

• Yükümlülük 1 Ocak 2022'den beri uygulanıyor; dayanağı, 7263 sayılı Kanun ile 5746 ve 4691 sayılı kanunlara eklenen hükümlerdir.
• 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eşik 5 milyon TL'ye yükseldi; oran %3, yıllık üst sınır 100 milyon TL olarak kaldı.
• 2025 yılında yararlanılan indirim veya istisna için yatırım en geç 31 Aralık 2026'ya kadar yapılmalıdır.
• Tutar GSYF payı alımı, GSYO'ya sermaye ya da kuluçka merkezindeki girişimcilere sermaye olarak kullanılabilir.
• Süresinde yatırım yapılmazsa yararlanılan indirim/istisnanın %20'si kapsam dışında kalır; vergi, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle tarh edilir.

Ar-Ge %3 yatırım yükümlülüğü nedir ve hangi mevzuata dayanır?

Ar-Ge %3 yatırım yükümlülüğü, Ar-Ge vergi teşviklerinden belirli bir tutarın üzerinde yararlanan mükelleflerin bu teşvikin bir kısmını yenilikçi girişimlere sermaye olarak yönlendirmesini öngören yasal bir zorunluluktur. Hüküm, 3 Şubat 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7263 sayılı Kanun ile getirildi ve 1 Ocak 2022'den itibaren uygulanıyor.

7263 sayılı Kanun, iki ayrı teşvik rejimine aynı mantıkta hükümler ekledi: 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesi ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nun ek

• 3. maddesi. Bu nedenle yükümlülük hem Ar-Ge ve tasarım merkezlerini hem de teknokentlerde faaliyet gösteren şirketleri

ilgilendirir.

Hesaplanan tutar bir gider değildir; bilançoda pasifte geçici bir hesapta izlenir ve kanunda sayılan yatırım araçlarından birine dönüştürülür. Doğru yönetildiğinde tutar, şirketten çıkıp giden bir ödeme değil, aktifte yer alan bir finansal varlık hâline gelir.

Aşağıdaki tablo, Eylül 2026 itibarıyla yükümlülüğün temel parametrelerini tek bakışta özetliyor:

Kimler kapsama giriyor ve 5 milyon TL eşiği nasıl uygulanır?

Kapsama, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden Ar-Ge/tasarım indirimi ya da teknokent kazanç istisnası kullanan ve yararlandığı tutar 5 milyon TL ve üzerinde olan mükellefler girer. Eşiğin altında kalan mükellefler yükümlülükten muaftır.

Eşik, 2022–2023'te 1 milyon TL iken 7953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 2 milyon TL'ye, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de 5 milyon TL'ye yükseldi. Yeni eşik ilk kez 30 Nisan 2026'ya kadar verilen 2025 yılı kurumlar vergisi beyannamelerinde uygulandı. Tarihçe ve eşiğin nasıl okunacağı için 5 milyon TL eşiği rehberimize bakın.

5746 sayılı Kanun kapsamında indirim kullanıyorsanız Ar-Ge ve tasarım merkezlerine özel yazımıza, teknokentte faaliyet gösteriyorsanız teknokent şirketleri için hazırladığımız rehbere göz atın.

Sık karıştırılan bir nokta: Hesaplama tabanı, yıllık beyanname üzerinden yararlanılan indirim veya istisna tutarıdır. Personel ücretlerine ilişkin gelir vergisi stopajı teşviki ya da SGK işveren payı desteği gibi diğer desteklerin bu tabanın parçası olmadığı genel kabul görür; yine de şirketinize özgü durumu mali müşavirinizle teyit edin.

Hızlı ön kontrol için dört soru:

• 1. Son yıllık beyannamede Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnası kullanıldı mı?
• 2. Beyanname üzerinden yararlanılan tutar 5 milyon TL'ye ulaştı mı?
• 3. Şirket zarar beyan etti mi ya da indirimin bir kısmı sonraki yıla devretti mi?
• 4. Hesaplanan tutar pasifte geçici hesaba alındı ve bir yatırım planı yapıldı mı?

Üçüncü soruya "evet" diyorsanız durum özel değerlendirme gerektirir; GİB'in bu konuda özelgeleri bulunur ve tek bir genel kural uygulamak doğru olmaz. Adım adım soru akışı için kapsam kontrol listemize bakabilir, ön değerlendirmeyi Ar-Ge yükümlülüğü sayfamızdaki kontrol adımlarıyla yapabilirsiniz.

%3 yükümlülüğü nasıl hesaplanır?

Yükümlülük, beyanname üzerinden yararlanılan indirim veya istisna tutarının %3'ü alınarak hesaplanır ve sonuç yıllık 100 milyon TL ile sınırlıdır. Formül basittir; hesaplamanın en kritik adımı doğru tabanı belirlemektir.

Varsayımsal bir örnekle ilerleyelim. 2025 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde 50 milyon TL Ar-Ge indirimi kullanan bir teknoloji şirketi düşünün:

• Yararlanılan indirim: 50 milyon TL (eşiğin üzerinde)
• %3 yükümlülük: 50 milyon TL × %3 = 1,5 milyon TL
• Yatırım için son tarih: 31 Aralık 2026

Aynı mantıkla 5 milyon TL indirimde yükümlülük 150 bin TL, 20 milyon TL'de 600 bin TL, 100 milyon TL'de 3 milyon TL olur. 4,9 milyon TL indirim kullanan bir mükellef ise eşiğin altında kaldığı için yükümlü değildir. Farklı senaryoları ve üst sınırın devreye girdiği durumu örnek hesaplama yazımızda adım adım ele alıyoruz.

Bu örnek varsayımsaldır. Asgari kurumlar vergisi, geçmiş yıl zararları ve şirkete özgü koşullar gerçek sonucu değiştirebilir.

Yatırım ne zamana kadar ve hangi araçlarla yapılmalı?

Hesaplanan tutar, geçici hesaba alındığı yılın sonuna kadar kanunda sayılan araçlardan birine yatırılmalıdır. 2025 yılında yararlanılan teşvikler için bu tarih 31 Aralık 2026'dır.

Takvim şöyle işler: 2025 yılında kullanılan indirim veya istisna, Nisan 2026'da verilen 2025 yılı beyannamesinde yer alır. Hesaplanan %3 tutarı 2026'da geçici hesaba alınır ve en geç 31 Aralık 2026'ya kadar yatırıma dönüştürülür. 2026 yılı teşvikleri için aynı döngü Nisan 2027 beyannamesiyle başlar ve 31 Aralık 2027'de sona erer. Kalan haftaları planlamak için 31 Aralık 2026 yol haritamızı inceleyebilirsiniz.

Kanun, tutarın kullanılabileceği üç yol sayar:

• 1. Girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) paylarının satın alınması,
• 2. Girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına (GSYO) sermaye olarak konulması,
• 3. 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye olarak konulması.

GSYF, SPK gözetiminde portföy yönetim şirketlerince yönetilen ve ağırlıklı olarak girişim sermayesi yatırımlarından oluşan bir fondur; katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır. Profesyonel yönetim altındaki çeşitlendirilmiş bir portföye erişim sağladığı için pratik bir seçenek olarak öne çıkar. Üç yolun karşılaştırması uygun yatırım araçları yazımızda yer alıyor.

Hangi yolu seçerseniz seçin, girişim sermayesinin yüksek riskli, uzun vadeli ve düşük likiditeli olduğunu unutmayın; yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir. Geçici hesabın hangi Tekdüzen Hesap Planı hesabında izleneceği konusunda uygulamada farklı tercihler bulunduğundan bunu mali müşavirinizle belirleyin. Alınan GSYF payları aktifte finansal varlık olarak izlenir; ayrıntılar muhasebe rehberimizde.

Zorunlu %3 yatırımının Kurumlar Vergisi Kanunu md. 10/1-g kapsamındaki girişim sermayesi fonu indirimiyle de ilişkilendirilip ilişkilendirilemeyeceği tartışılan bir konudur. Mevzuatta açık bir engel bulunmadığını savunan uzman görüşleri olsa da 2026 yılında bazı vergi dairelerinin, aynı yatırımı her iki uygulamada kullanan mükellefleri beyanname düzeltmeye yönlendirdiği kamuoyuna yansıdı. İhtiyatlı yaklaşım, iki uygulamayı ayrı yatırımlar olarak planlamak ve kararı danışmanınızla vermektir. GSYF'nin şirketler için genel vergi çerçevesi şirketler için GSYF vergi avantajları yazısında ele alınıyor.

Yatırım yapılmazsa ne olur?

Tutar süresinde yatırılmazsa, ilgili yılda yararlanılan indirim veya istisna tutarının %20'si indirim/istisna kapsamında değerlendirilmez. Bu nedenle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tarh edilir.

Varsayımsal örneğimizdeki şirket 1,5 milyon TL'yi 31 Aralık 2026'ya kadar yatırmazsa, 50 milyon TL'nin %20'si olan 10 milyon TL indirim kapsamından çıkar. %25 kurumlar vergisi oranıyla bu, yaklaşık 2,5 milyon TL ek vergi ve üzerine gecikme faizi anlamına gelir.

Yani 1,5 milyon TL'lik yatırımı yapmamanın maliyeti yaklaşık 2,5 milyon TL vergi ve faizdir. Yatırım yapıldığında ise 1,5 milyon TL şirketin aktifinde varlık olarak kalır; bu varlığın değeri elbette girişim sermayesinin risklerine tabidir. Ayrıntılar için %3 yatırım yapılmazsa ne olur yazımıza göz atın.

Vergi Denetim Kurulu da bu yükümlülüğün yerine getirilmemesini denetimlerde bir risk başlığı olarak ele alıyor. Bu yüzden finans ekiplerinin ve mali müşavirlerin yükümlülüğü yıl sonuna bırakmadan tespit etmesi ve belgelemesi önem taşır.

Letven Capital ile nasıl değerlendirebilirsiniz?

Letven Capital Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi A.Ş., SPK'dan faaliyet izinli bir girişim sermayesi portföy yönetim şirketidir ve fonları KAP'ta listelenir. Yapay zekâ ve teknoloji alanındaki CODE, GENIUS, SOFA ve PREO GSYF'leri, %3 yükümlülüğünü teknoloji ekosistemine yönelik bir yatırıma dönüştürmek isteyen şirketlerin inceleyebileceği seçenekler arasındadır.

Süreç, yükümlülük tutarının mali müşavirinizle teyit edilmesiyle başlar. Ardından nitelikli yatırımcı değerlendirmesi, fonun içtüzük ve ihraç belgesinin incelenmesi ve yıl sonu takvimine uygun bir yatırım planı gelir. Her fonun kendine özgü riskleri bulunduğunu göz önünde bulundurarak karar verin. Yükümlülüğünüzü şimdi kontrol edin ve seçenekleri bir Letven uzmanıyla birlikte değerlendirin.

Sık Sorulan Sorular

Ar-Ge %3 yatırım yükümlülüğü hangi şirketleri kapsar?

Yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge/tasarım indiriminden ya da 4691 sayılı Kanun kapsamında teknokent kazanç istisnasından yararlanan ve yararlandığı tutar 5 milyon TL ve üzerinde olan mükellefleri kapsar. Belirleyici olan sektör veya şirket büyüklüğü değil, beyanname üzerinden fiilen yararlanılan teşvik tutarıdır. Eşiğin altında kalanlar yükümlülükten muaftır.

2025 yılı Ar-Ge indirimi için %3 yatırımın son tarihi nedir?

2025 yılında yararlanılan indirim veya istisna, 2026'da verilen 2025 yılı beyannamesinde yer alır ve hesaplanan tutar 2026'da pasifte geçici hesaba alınır. Kanun, tutarın geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar yatırılmasını öngördüğü için son tarih 31 Aralık 2026'dır. Fon seçimi, nitelikli yatırımcı süreçleri ve ödeme için zaman gerektiğinden planlamayı son haftalara bırakmamak gerekir.

%3 tutarı gider olarak yazılabilir mi?

Hayır. Ayrılan tutar gider değildir; bilançoda pasifte geçici bir hesapta izlenir ve kanunda sayılan yatırıma dönüştürülür. Yatırım yapıldığında alınan GSYF payları aktifte finansal varlık olarak izlenir. Hangi Tekdüzen Hesap Planı hesabının kullanılacağı konusunda uygulamada farklı tercihler bulunduğundan kayıt yöntemini mali müşavirinizle belirleyin.

%3 yükümlülüğü yalnızca GSYF ile mi yerine getirilir?

Hayır, kanun üç yol sayar: GSYF paylarının satın alınması, GSYO'lara sermaye olarak konulması ve 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye olarak konulması. GSYF, profesyonel yönetim ve çeşitlendirilmiş portföy yapısı nedeniyle pratik bir seçenek olarak öne çıkar. Her üç yol da girişim sermayesi riskleri taşır.

Yatırım yapılmazsa vergi ziyaı cezası kesilir mi?

Hayır. Tutar süresinde yatırılmazsa ilgili yılda yararlanılan indirim veya istisna tutarının %20'si kapsam dışında kalır; zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın, gecikme faiziyle birlikte tarh edilir. Ceza olmaması maliyetin küçük olduğu anlamına gelmez: varsayımsal örnekte 1,5 milyon TL'lik yatırım yapılmadığında yaklaşık 2,5 milyon TL ek vergi ve faiz doğar.

Kaynaklar ve mevzuat

• 7263 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 3 Şubat 2021)
• 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, md. 3
• 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, ek md. 3
• 7953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 16 Aralık 2023)
• 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 31 Aralık 2025, 33124 sayılı 5. mükerrer)
• Kurumlar Vergisi Kanunu md. 10/1-g ve Vergi Usul Kanunu md. 325/A (girişim sermayesi fonu)
• SPK III-52.4 sayılı Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği
• Resmî kaynaklar: mevzuat.gov.tr, resmigazete.gov.tr, gib.gov.tr (özelgeler), spk.gov.tr, kap.org.tr

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Girişim sermayesi yatırımları yüksek risk içerir ve yatırılan sermayenin bir kısmı veya tamamı kaybedilebilir. Vergi uygulamaları mükellefin durumuna göre değişebilir ve mevzuat değişikliklerine tabidir; karar vermeden önce mali müşavirinize ve Letven Capital uzmanlarına danışın. Bilgiler Eylül 2026 itibarıyla günceldir.